KÜLTÜR

Çankırı’nın Tarihçesi

    Bölgedeki yerleşim Paleolitik-Neolitik Dönem’e kadar uzanmaktadır. Bunu yüzey araştırmalarından elde edilen aletler ve Hititler Dönemine ait inandık kazısında ortaya çıkarılan vazo ve diğer kalıntılardan anlamaktayız. Edinilen bilgilerden MÖ..

Çankırı’nın Tarihçesi

 

 

Bölgedeki yerleşim Paleolitik-Neolitik Dönem’e kadar uzanmaktadır. Bunu yüzey araştırmalarından elde edilen aletler ve Hititler Dönemine ait inandık kazısında ortaya çıkarılan vazo ve diğer kalıntılardan anlamaktayız.

Edinilen bilgilerden MÖ 325 yılında Çankırı’da Paflagonya Devleti (Çankırı, Kastamonu, Sinop) kurulduğu anlaşılmaktadır.

Çankırı’nın geçmişi 3-7 bin yılla sınırlandırılmakla beraber, çevrede bulunan höyük ve yüzeysel buluntular, Çankırı’da 9 bin yıllık bir yerleşimin olduğunu düşündürmektedir.

Gangre’den Çankırı’ya

 

 

Paflagonyalı çobanlar, bol keçi yetişmesinden dolayı bu bölgeye “Keçisi bol” anlamına gelen Gangre adını vermiştir.

Çankırı’nın Etnik Yapısı

Son yıllarda araştırılmaya başlanan Osmanlı arşivlerinden edinilen bilgilere göre Çankırı halkının hemen hemen tamamı Türkmen veya Yörük asıllı oldukları düşünülmektedir. Kayı, Özbek, Kırgız ve benzeri Oğuz boyları ilin değişik yerlerine gelerek yerleşmişlerdir. Çankırı zaman zaman dış göç almıştır. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nde değişik yörelerden gelerek yerleşenlerin yanında, sayıca az olmasına rağmen Balkanlardan, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’dan gelerek yerleşenler de olmuştur. Çankırı halkının aslının Oğuz boylarına mensup değişik kabilelerden olduğu bilinmektedir. Günümüzde değişik ilçe ve köylerinde kullanılmakta olan sözcükler, deyimler, gelenek ve görenekler de bu görüşü desteklemektedir.

Çankırı’nın Fethi ve Emir Karatekin Bey

Emir Karatekin Bey‘in 1074-1082 yılları arasında Çankırı fethini gerçekleştirdiği bilinmektedir. Bu fetihte Karatekin Bey’e Sarıbaba (Sarı Yanık Baba), Billur Han (Şeyh Mehdi), Feslikan, Çağa, Doğan, Şeyh Bahaeddin, Umur Bey, Şeyh Yunus, Osmancık, Aksu ve İmanlı Baba gibi mutasavvuf ve komutanları yardım ettiği rivayet edilmektedir. Bizanslılar Karatekin Bey’in korkusundan bölgeyi terk etmişlerdir. Bunun üzerine Karatekin Bey fethe devam ederek Sinop ve Kastamonu’yu da beyliğe katmıştır. Mezarı Çankırı’da bulunması nedeniyle beyliğin merkezinin de Çankırı olduğu genel kabul görmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nde Çankırı

Yönetim birimleri eyalet, sancak, kaza, nahiye, köy şeklinde büyükten küçüğe doğru sıralanır. Çankırı, Anadolu ordusuna askeriye birlikte davet edilen sancaklardan olup en büyük yetkilisi sancak beyi idi. Çankırı sancak beyi olan Kasım Bey, İstanbul fethine kuvvetleri ile iştirak etti. Bu nedenle Fatih Sultan Mehmed’in övgüsünü ve desteğini aldı. Döneminde Çankırı’da taş ve ağaç oyma işçiliği gelişti, ahşap mimari örnekleri verildi, Türkçe kültür dili olarak önemli bir konuma geldi.

Osmanlı Devleti içinde yarı bağımsız bir beylik olan Candaroğulları Beyliği Sinop ve Kastamonu bölgelerinde hüküm sürüyordu. Trabzon üzerine 1461’de sefer düzenleyen Fatih Sultan Mehmet Candaroğlu Beyliği’ni Osmanlı topraklarına kattı. Çankırı’yı ise Kasım Bey’in yönetimine bıraktı. Kasım Bey’in 1464’te ölümünden sonra bu beylikte tamamen ortadan kalkmış oldu. Çankırı‘nın Osmanlı sancağı olarak yönetilmesi 1918 yılına kadar devam etti. Cumhuriyet döneminde, 9 Nisan 1925’te ise il yapıldı.

Evliya Çelebi’nin Gözünden Çankırı (1640)

Ankara ile Kastamonu arasında, Kızılırmak’ın bir çayının batı kıyısına yakın, Köroğlu dağlarının güney yamacında orta ehemmiyette sancak merkezidir. Üçdivan, Dördivan; Kızılöz, Alacaöz, Alacamescid, Aladivan, Birdivan, İkidivan, Üçdivan divanlarına kadar 12 divan nahiyeleri vardır. Hepsi dağlarda otururlar. Türklerin divan dedikleri de, Selçukluların Sultan Alaaddin asrında Bolu Beyi iken bu dağları fethettikçe gönül almak için divan edip, kus çaldırdığı yerlerdir ki hala, divan tabir olunup yedi adet nahiyedir.

Kalesi dört köşe şeklinde olup, taş bina, küçük bir han, bir kapısı vardır. Varoşu geniş olup dört bin kadar bağlı bahçeli ev bulunur. Mühim ve kalabalık şehirdir. Camilerin en ünlüsü Sultan Süleyman Han Camisi’dir. Havası ve suyu güzel, halkı garip dosturdur.

 

çankırı
çankırı

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL